Nürnberg, dinsdag 21 april

Het is van horizon tot horizon bewolkt. De koude buitendouche naast het zwembad betrekt zijn water uit de ingewanden van het grote clubgebouw en voelt bijna warm aan. Wat een zalig wakker worden in de buitenlucht.

Het plan om naar het centrum van Nürnberg (Neurenberg) te fietsen vervalt, teveel kans op regen, dus we pakken de auto en vinden een parkeergarage in het stadsdeel Sebald zelf. Stap je naar buiten, sta je meteen tussen de bezienswaardigheden. 

Nürnberg, Altstadt

In Nürnberg wonen meer dan een half miljoen inwoners, maar met de omliggende gemeenten erbij zijn het er bijna net zoveel als in de Metropoolregio Amsterdam: 1,3 miljoen. Nürnberg werd wel een jaar of 200 eerder bewoond, al in de 11 eeuw. De nederzetting ontstond aan de oevers van de Pegnitz en profiteerde van de centrale ligging in wat nu Beieren heet. Ten noorden van de rivier ligt een hoge kalksteenrug, een stenen magneet voor machthebbers om er een verdedigingswerk op te zetten. Het werden er zelfs twee: de Keizer- en de Burggravenburcht, die elkaar gevangen innig vasthouden in een omhelzing van hoge muren, steile toegangspaden en diepe poorten. Het wordt daarom een Doppelburg genoemd. Het kastelencomplex domineert het beeld van de stad vanuit alle windhoeken. Maar loop je in de oude stadsdelen boven en onder de rivier (resp.  St. Sebald en St. Lorenz) dan vang je er maar zelden een glimp van op, omdat de hoge stadsbebouwing je het zicht ontneemt.

Bruggen en muren

Je kunt leuk tussen de twee Altstadtdelen heen en weer slalommen dankzij de acht bruggen over de Pegnitz. Ze zijn er van grote zandsteenblokken, in een sierlijke boog boven het water reiken, maar ook is er de idyllische overdekte Henkersteg van dikke houtbalken. Telkens weer een nieuw uitzicht op stad, rivier en bebouwing.

Eveneens leuk is het om een stuk over de bijzonder goed behouden stadsmuren te wandelen. Je loopt tientallen meters boven het stadse tumult op en tussen onwaarschijnlijk dikke verdedigingsmuren, met talloze uitbouwsels, poortjes en parkjes, en het voelt alsof je – waarschijnlijk net als der Kaiser – recht hebt op je verhevenheid boven al dat volkse crapuul tien meter lager.

Nieuwbouw

Het oude stadshart en de dubbelburcht zijn in de Tweede Wereldoorlog vrijwel geheel weggevaagd. Eén straatje, de Weissgerbergasse is goeddeels blijven staan en meticuleus opgedirkt met glanzende gouden uithang-ornamenten en daarmee zo over-opvallend pittoresk dat je moet uitkijken dat je niet tegen de live-statues van smartphonefotografen opbotst. Best leuk, maar eigenlijk loop je in heel de stad tussen nieuw-gebouwde monumentale ‘oude’ gebouwen. Ze zijn na de oorlog met aandacht heropgebouwd in de oude stijl. Disneyland aan de Pegnitz, maar daarom niet minder leuk om doorheen te dwalen.

Processen

Iedereen kent Neurenberg natuurlijk van het tribunaal tegen de nazi’s in 1946-1947. Die werden hier gehouden omdat Hitlers NSDAP haar partijdagen in de vooroorlogse jaren regelmatig hier organiseerde én omdat bij de bombardementen uitgerekend het gerechtshof en de bijbehorende gevangenis gespaard waren gebleven. Het moest zo zijn, kennelijk. Ter verdediging van de stad: ze waren hier helemaal niet ‘Hitler-gezind’, sterker nog; ze waren liberaal, maar nadat de nazi’s in 1933 aan de macht waren, was dat snel voorbij.

Te zien

Er is hier ontzettend veel te zien. En ontzettend gevarieerd. Het (tribunaal) gerechtsgebouw of de atoombunker (die is omgebouwd tot kunsthal), de Kaiserburg of Germanisches Nationalmuseum, de legendarische Zeppelintribune of de dierentuin. Allemaal even verleidelijk. Maar zelfs het Bratwurstmuseum aan de Bratwurstgasse op het Trödelmarktinsel kon ons niet naar binnen lokken. Wij vermaakten ons met kriskras door de stad te dwalen en op het middaguur te genieten van de échte Nürnberger bratwurst, met sauerkraut vom Fass en het traditionele Rotbier in, jawel, ‘s wereld grootste Bratwurstrestaurant: Bratwurst Röslein.